Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Artikelen

Artikel afbeelding

Jeugdvrienden, Leo Gestel & Vreedenburgh

Woerden bracht twee internationaal bekende kunstenaars voort: Leo Gestel en Cornelis Vreedenburgh. Beiden werden eind negentiende eeuw in Woerden geboren en getogen, ze waren even oud en zaten bij elkaar in de klas. Er ontstond vriendschap tussen de jongens toen bleek dat ze allebei een grote liefde en talent voor tekenen bezaten: de één blonk uit in het afbeelden van paarden en de ander in schaatsenrijders. Later ontwikkelde de kunstenaars zich en bewandelden ze stilistisch heel verschillende wegen. Leo Gestel bleef vernieuwen en wordt -samen met Jan Sluijters en Piet Mondriaan- gezien als één van Nederlands belangrijkste modernisten. Cornelis Vreedenburgh koos voor traditie en groeide uit tot een uitblinker van de Haagse School. Toch onderhielden de jeugdvrienden hun hele leven contact.

Vriendschap
Tussen Leo Gestel en Cornelis Vreedenburgh ontstond een vriendschap toen ze op de lagere school bij elkaar in de klas zaten. Gestel schrijft hier in 1933 over: “Kees Vreedenburgh zat vóór mij op de Christelijke school […]. Wij waren beide de ‘artiesten’ van de klas. Bij iedere gelegenheid werden er leien vol getekend.” Leo kwam graag bij de familie Vreedenburgh over de vloer: “Het was er altijd ongelofelijk gezellig en een gastvrij huis. Er waren veel jongens, ouder en jonger dan wij, en allen schilderden zij […].” Vooral in de periode rond 1900 hadden de jongens veel contact en werkten ze samen buiten in het Groene Hart. “Reeds in mijn Normaalschool jaren woonde hij [Cees] regelmatig langere tijden te Noorden, waar ik toen ook dikwijls in vakanties was, en had hij daar ook een atelier.”

Gestel schrijft over zijn jeugdige waardering voor het werk van Vreedenburgh: “[…] Kees die, zeer jeugdig nog, ongelooflijk handig met penseel om ging en ook buiten schilderend, voor zijn leeftijd bijzonder vlotte ’stukjes’ maakte.” Toch realiseerde Leo zich al als scholier dat zijn eigen ambities elders lagen: “[…] in die tijd van jeugd kon ik zijn gaven hogelijk waarderen hoewel ik mij ervan bewust was dat in mijzelf andere verlangens leefden en die diepere waarden vroegen […].”

Ondanks hun verschillende stijl, werkwijze en sociale kring, was de band met Cees heel belangrijk voor Leo: “[…] aan de vriendschap met Kees Vreedenburgh te Woerden en later in Noorden en Nieuwkoop onderhouden, heb ik de prettigste en meest collegiale herinneringen. Er is een tijd geweest later dat we elkaar weinig zagen dat ieder zijn weg zocht en vond. Nu de latere jaren in Blaricum wonend, terwijl Vreedenburgh in ‘t nabije Laren verblijf houdt, spreken we elkaar nog wel eens en halen we hartstochtelijk nu al dertig jaar oude herinneringen op die alle nog levendig in ons zijn gebleven.”

Leo Gestel (1881-1941)
Leendert Gestel werd op 22 november 1881 geboren in Woerden. Zijn vader, Willem Gestel, was huis- en decoratieschilder en daarnaast directeur van de Avondtekenschool. Al tijdens de lagere school wist Leendert dat hij kunstenaar wilde worden maar zijn vader was het daar aanvankelijk niet mee eens. Onder druk van zijn vader volgde Leendert een opleiding tot tekenleraar in Amsterdam waar hij bevriend raakte met kunstenaar Jan Sluijters (1881-1957). Daarna volgden avondlessen aan de Rijksacademie voor beeldende kunsten en in 1904 vestigde hij zich toch als vrij kunstenaar in Amsterdam. Gestels vrienden, die onder de indruk waren van zijn tekentalent, noemden hem Leonardo naar Leonardo da Vinci. Afgekort tot Leo, bleef hij deze naam zijn leven lang gebruiken. Gestels adres, de zolderverdieping van de 2e Jan Steenstraat 80, werd als ‘Jan Steenzolder’ een begrip als ontmoetingsplaats voor beeldend kunstenaars, musici, schrijvers en verzamelaars.

Gedurende zijn gehele carrière bleef Gestel zijn stijl ontwikkelen. Aanvankelijk werkte hij in een academische trant maar na reizen naar Parijs hanteerde hij een luministische en divisionistische stijl. Dit is goed te zien in de landschappen die hij maakte rond Woerden en Montfoort. In 1914 ondernam hij een reis naar Mallorca waar zijn kubistische stijl tot een hoogtepunt kwam. Hierna volgden Bergen en de Beemster waar Gestels werk aansluiting vond bij de Bergense School: een realistische, wat hoekige en donkere trant. In 1922 trouwde Leo met An Overtoom. Onder anderen met haar maakte hij een lange reis naar Duitsland, Sicilië en Zuid-Italië waar hij vooral expressionistisch werkte. Bij thuiskomst maakte Gestel een depressieve periode door en vertrok hij voor een aantal jaar naar Vlaanderen. Hier concentreerde hij zich op vrouwfiguren, paarden en circustaferelen.

In 1929 brandde Gestels atelier in Bergen af, waar minstens 400 werken stonden opgeslagen in voorbereiding op een expositie. Na dit drama vestigde hij zich in Blaricum waar hij oervrouwen tekende en hij vissers en boeren afbeeldde als ruige volkstypen. Door ernstige maagkwalen kwam Leo Gestel de laatste tien jaar van zijn leven minder aan zijn kunst toe. Hij werkte niet meer in olieverf maar maakte wel grote tekeningen van sneeuwlandschappen in Blaricum. In 1941 overleed hij, vier dagen na zijn zestigste verjaardag.

Cornelis Vreedenburgh (1880-1946)
Cornelis Vreedenburgh werd net als Leo Gestel geboren in een familie met een schilderszaak. Hij kreeg geen kunstopleiding maar werkte in plaats daarvan al vroeg als schildersmaatje in de zaak van zijn vader. Rond 1900 mocht hij het bedrijf vaarwel zeggen om als kunstenaar aan de slag te gaan. Hij betrok een atelier in Noorden en ging in de leer bij de landschapsschilder Gerard Roermeester. Ook kwam hij in contact met de kunstenaars Willem Bastiaan Tholen, Albert Roelofs en Paul Arntzenius met wie hij bevriend raakte. Toen hij begin twintig was, kon hij al leven van zijn kunst en verkocht hij werken aan kunsthandelaren en particulieren.

Vreedenburgh bleef zijn leven lang trouw aan het impressionisme van de Haagse School. Hij ontwikkelde daarin een karakteristieke stijl met toepassing van korte, vaak kleurige verftoetsjes die aan het luminisme doen denken. Zijn onderwerpen waren overwegend landschappen en plasgezichten. Hij maakte veel studies in het Zuid-Hollandse plassengebied, waar hij van 1906 tot 1912 achtereenvolgens in Nieuwkoop, Reeuwijk, Warmond en Noorden woonde. Ook in en rond Woerden bleef hij schilderen. Zijn stijl deed het goed bij het Koninklijk Huis: al in 1907 kocht koningin-moeder Emma het schilderij Landschap met koeien.

In 1913 vestigde Vreedenburgh zich in Hattem waar hij in de omgeving van Kampen en aan de IJssel werkte. Vier jaar later volgde een verhuizing naar Laren samen met zijn vrouw, de kunstenares Marie Schotel (1884-1953). In 1920 bracht koningin Wilhelmina hier een bezoek aan zijn atelier. In Laren begon Vreedenburgh met een belangrijk nieuw onderwerp: Amsterdamse stadsgezichten. Ook reisde hij in deze periode veel. Vooral in het Middellandse Zeegebied en met name Saint-Tropez waar hij prachtige zuidelijke landschappen schilderde. In 1937 vond in Hotel Hamdorff in Laren een overzichtstentoonstelling van Vreedenburghs werk plaats. Het succes hiervan werd bekroond door de aankoop van twee werken door koningin Wilhelmina. In 1940 vierde Cornelis zijn zestigste verjaardag waarna bij hem de ziekte van Parkinson werd geconstateerd. Hij schilderde toen nog maar weinig en overleed in 1946.

Op December 13, 2016


Auteur afbeelding
Over Stephanie Rompa

Stephanie Rompa is conservator bij het Stadsmuseum Woerden.

Ingediend door Stadsmuseum Woerden

Kerkplein 6, Woerden